Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học tại trường Tiểu học thị trấn Yên Định, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Lượt xem:
Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên thông qua sinh hoạt chuyên môn là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và là khâu then chốt trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nói chung, giáo dục tiểu học nói riêng. Trong những năm vừa qua, trường tiểu học thị trấn Yên Định luôn chú trọng đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt của các tổ chuyên môn; tăng cường tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học, nhằm tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ và rõ nét về chất lượng. Đây là giải pháp hiệu quả để nâng cao năng lực sư phạm, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.
Để triển khai việc sinh hoạt tổ chuyên môn một cách hiệu quả, bài bản, ngay đầu năm học nhà trường đã tổ chức lớp tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên, nhân viên trong nhà trường về những nội dung, yêu cầu, nhiệm vụ mới của chuyên môn trong năm học; về mục đích, tầm quan trọng, tiến trình tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học và chuyên đề. Phân công nhiệm vụ cho tổ trưởng các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch sinh hoạt tổ chuyên môn trong năm học mỗi tháng sinh hoạt chuyên môn hai lần, vào tuần thứ hai và tuần thứ tư của tháng, trong đó có 3/4 nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn được xây dựng theo hình thức “nghiên cứu bài học”.
Ảnh 1: Tập huấn hướng dẫn thực hiện nội dung giáo dục STEM cấp tiểu học năm học 2023- 2024 cho giáo viên toàn trường
Để đạt được mục tiêu, hiệu quả sinh hoạt chuyên môn (SHCM) theo nghiên cứu bài học (NCBH) Tổ chuyên môn cần tiến hành theo 4 bước như sau:
Bước 1. Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu
Xác định mục tiêu: Cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần đạt được (theo chuẩn kiến thức, kỹ năng ở từng môn học, đặc biệt cần chú ý xây dựng mục tiêu về phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh), đảm bảo phù hợp với trình độ và lứa tuổi của HS khi chọn bài học nghiên cứu.
Xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu (thiết kế bài dạy minh hoạ): Bài dạy minh hoạ không phải do một giáo viêt thiết kế mà do tập thể giáo viên trong tổ cùng nhau thảo luận, thống nhất xây dựng, lựa chọn phương án tối ưu nhất. Việc thiết kế bài dạy không nhất thiết phụ thuộc máy móc vào quy trình bước dạy theo SGK hoặc SGV mà dựa vào mục tiêu bài học đã đề ra để thiết kế cho phù hợp.
GV trong tổ thảo luận nội dung bài học, các phương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao, cách tổ chức dạy học, cách rèn kỹ năng, hướng dẫn học sinh cách vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn…
Dự kiến những thuận lợi, khó khăn của HS khi học tập và các tình huống xảy ra cùng với cách xử lý tình huống (nếu có) …
Sau khi kết thúc cuộc thảo luận, GV thực hiện dạy minh họa sẽ nghiên cứu, phát triển các ý kiến xây dựng của tổ CM. GV thực hiện hoàn thiện kế hoạch dạy minh họa và chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho tiết dạy.
Ảnh 2: Giáo viên trong tổ 4+5 trao đổi, thảo luận xây dựng tiết dạy minh họa sinh hoạt chuyên môn nghiên cứu bài học
Bước 2. Tiến hành dạy bài học (bài giảng minh họa) và dự giờ
Sau khi hoàn thành xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết, GV sẽ dạy minh hoạ bài học nghiên cứu ở một lớp.
Các yêu cầu cụ thể của giờ dạy minh họa như sau: Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ quan sát thuận lợi cho người dự. GV dự giờ phải đảm bảo nguyên tắc: Không làm ảnh hưởng đến việc học tập của HS; không gây khó khăn cho GV đang dạy; khi dự giờ phải tập trung vào quan sát việc học của HS (học sinh tham gia học như thế nào, học được cái gì), hành vi, thái độ, phản ứng của HS trong giờ học, cách làm việc nhóm của HS (học sinh tương tác, chia sẻ ra sao,…), những khó khăn vướng mắc của HS… Quan sát tất cả đối tượng HS, không “bỏ rơi” HS nào. Đặc biệt cần ghi chép cụ thể thái độ của học sinh khi tham gia trả lời các câu hỏi của GV, thông qua đó tìm mối liên hệ giữa việc học của HS với tác động của giáo viên về cách sử dụng các phương pháp dạy học, cách tổ chức lớp học.
Điều chỉnh thói quen đánh giá giờ dạy qua hoạt động của giáo viên, người dự cần hiểu và thông cảm với khó khăn của người dạy, đặt mình vào vị trí của người dạy để phát hiện những khó khăn trong việc học tập của học sinh nhằm tìm cách giải quyết.
Ảnh 3: Ảnh giáo viên trong tổ dự giờ tiết dạy minh hoạ theo nghiên cứu bài học
Bước 3. Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu
Giáo viên dạy minh họa chia sẻ về bài học: những ý tưởng mới; những thay đổi, điều chỉnh về nội dung; phương pháp dạy học; những điều hài lòng và chưa hài lòng trong quá trình dạy minh họa.
Sau đó, người dự giờ suy ngẫm và chia sẻ ý kiến của mình về bài học sau khi dự giờ. Người dự giờ cần phải trao đổi, chia sẻ, lắng nghe mang tính xây dựng. Thảo luận xem HS học như thế nào? (mức độ tham gia, hứng thú và kết quả học tập của từng em). Cùng suy nghĩ: vì sao học sinh chưa tích cực tham gia vào hoạt động học, học chưa đạt kết quả… và đưa ra các biện pháp thay đổi cách dạy phù hợp. Mọi người phải lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhau khi thảo luận, không nên quan tâm đến các tiêu chuẩn truyền thống của một giờ dạy. Không nên phê phán đồng nghiệp; không đánh giá xếp loại giờ dạy minh hoạ; lấy hành vi học tập của HS làm trung tâm thảo luận.
Tổ trưởng không nên áp đặt, tạo cơ hội cho GV trong tổ phát biểu, tổ trưởng chuyên môn cần hiểu rõ triết lí SHCM theo nghiên cứu bài học, mục đích, yêu cầu đổi mới SHCM theo hướng lấy HS làm trung tâm khi chủ trì cuộc thảo luận về bài dạy.
Ảnh 4,5: Ảnh giáo viên trong tổ thảo luận về bài học nghiên cứu sau khi dự giờ minh hoạ
Bước 4. Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày
Thông qua tiết dạy minh họa, thông qua thảo luận tiết dạy của đồng nghiệp, giáo viên tự rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân, suy ngẫm để áp dụng vào việc giảng dạy của bản thân cho phù hợp.
Một số điểm cần lưu ý khi tổ chức sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học:
Cần tập trung phân tích các nguyên nhân và tìm biện pháp cải tiến, nâng cao chất lượng các bài dạy. Đi sâu nghiên cứu, phân tích các phương án dạy học đáp ứng việc học của học sinh, các kĩ năng cần thiết để nâng cao chất lượng việc học của HS. Tăng cường, vận dụng, thử nghiệm những ý tưởng sáng tạo khi dạy minh hoạ theo hướng lấy HS làm trung tâm.
Trước khi tổ chức các buổi SHCM, Tổ trưởng chuyên môn cần nghiên cứu xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức từng bước trong quy trình kỹ lưỡng, có đánh giá, rút kinh nghiệm. Thực hiện nghiêm túc nền nếp sinh hoạt tổ chuyên môn và quy định chung của tổ; lưu trữ hồ sơ sinh hoạt chuyên môn của tổ theo quy định. Tổ trưởng chuyên môn phải tích cực tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực, nghiệp vụ quản lý, lý luận chính trị, trình độ tin học. Khuyến khích các đồng chí giáo viên trong tổ tự học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, trình độ tin học.
Việc tổ chức và thực hiện tốt các buổi SHCM theo nghiên cứu bài học sẽ đem lại những hiệu quả thiết thực. Các buổi sinh hoạt thực sự trở thành những buổi học tập, thảo luận, trao đổi kinh nghiệm cởi mở, thẳng thắn và hiệu quả về đổi mới PPDH, kiểm tra đánh giá, công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu, phụ đạo học sinh khó khăn về năng lực học tập, công tác quản lý học sinh, công tác chủ nhiệm lớp,… Trong đó, các ý kiến tập trung thảo luận cách thiết kế và triển khai hoạt động dạy – học, vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp và hiệu quả. Những khó khăn, vướng mắc trong dạy học cũng được chia sẻ và phần nào được tháo gỡ. Những ý kiến quý báu ấy có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học cho các đồng chí giáo viên. Chính nhờ những thay đổi cụ thể như vậy, chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn của nhà trường ngày được nâng cao và đạt được kết quả tốt.
Có thể nói, sinh hoạt chuyên môn là hoạt động thường xuyên của nhà trường và có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học không chỉ bảo đảm cho tất cả học sinh có cơ hội tham gia “thực sự” vào quá trình học tập, đặc biệt những học sinh có khó khăn về học tập mà còn tạo cơ hội cho tất cả giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và phát huy khả năng sáng tạo trong việc áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học, tự tin hơn, không bị áp lực thông qua việc dự giờ, trao đổi, thảo luận, chia sẻ sau khi dự giờ. Từ đó nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường, xứng tầm chất lượng trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, đạt chuẩn Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn, hướng đến trường học hạnh phúc.
Người viết: Cô giáo Lê Thị Bích Liên – Tổ trưởng tổ 4+5
Trường tiểu học thị trấn Yên Định, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
